Türkiye, dünyada yalnızca birkaç ülkenin uygulayabildiği CAR-T hücre tedavisini kendi üretim altyapısıyla hayata geçirdi. Etlik Şehir Hastanesi bünyesinde faaliyet gösteren Hücre ve Gen Tedavileri Üretim ve Klinik Uygulama Merkezi’nde (HÜGEM) şimdiye kadar yaklaşık 10 hastaya bu tedavi uygulandı; hastaların büyük çoğunluğunun iyileşme sürecinin olumlu seyrettiği bildirildi.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, “CAR-T dediğimiz kan kanserleriyle ilgili dünyanın birkaç ülkesinin yapabildiği ve çok büyük maliyetlerle yaptığı tedavileri Türkiye’de yapabilir hale geldik. Etlik Şehir Hastanemizde hekimlerimiz şu anda yaklaşık 10 hastaya bunu uyguladılar. Hastaların birçoğu neredeyse iyileşmiş durumda.” dedi. Tedavinin Akdeniz Üniversitesi’nde de başladığını ve diğer hastanelere de yayılacağını duyuran Memişoğlu, sürecin koordinasyonunu Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı’nın (TÜSEB) üstlendiğini belirtti.
Merkez ve Hematoloji Kliniği Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Ahmet Kürşad Güneş, CAR-T tedavisinin temel mantığını şöyle özetledi: “Hedefe yönelik tedaviler ya da bu akıllı ilaçların bir üst basamağı olarak nitelendirebiliriz. Burada tedavi amaçlı kullandığımız hastamızın kendi hücreleri, bu hücreleri tümöre özgü programlayarak tekrar hastaya verdiğimiz bir tedavi yöntemi.” Hastadan alınan T hücrelerinin laboratuvarda genetik olarak yeniden programlandığını ve kanser hücrelerini tanıyıp yok edecek hale getirilerek tekrar hastaya verildiğini anlatan Güneş, tedavinin lenfoma, bazı lösemi türleri ve multipl miyelom gibi kan kanserlerinde uygulandığını vurguladı.
18 yaş üstü hastalara uygulanıyor
Tedavinin ilk aşamada 18 yaş ve üzeri erişkin hastalarda başladığını belirten Doç. Dr. Güneş, bir hastanın kontrollerinde hastalığın tamamen kaybolduğunun görüldüğünü ve takibinin sağlıklı şekilde sürdüğünü paylaştı. CAR-T tedavisine en uygun adayların kemoterapi süreçlerine yeterli yanıt alınamamış ya da erken dönemde nüks etmiş hastalar olduğunu aktaran Güneş, daha önce kök hücre nakli yapılmış hastaların da bu tedavi için aday olabileceğini belirtti. İlerleyen süreçte tedavinin çocukluk çağı lösemisi hastalarına da yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini de sözlerine ekledi.
Akıllı hücre tedavisi
HÜGEM Merkez Sorumlusu Prof. Dr. Fatma Duygu Özel Demiralp, bu tedaviyi “hücrelerin akıllı ilaç haline getirilmesi” olarak tanımladı. Kan örneğinin kalite kontrollerinin ardından 12 günlük üretim sürecinin başladığını anlatan Demiralp, “Bir hücresel immünoterapi. Bu akıllı hücreler zamanında ve birtakım diğer klinik tedavilerle kombine olarak verildiğinde başarı şansı çok yüksek. Yüzde 80-85’lerin üzerindeki bu başarıyı elde edebilmemiz için ülkemizde üreterek bizim klinisyenlerimizle yaklaşık birkaç aylık tedavi sürecinizin planlanması, programlanması, doğru zamanda üretilmesi ve doğru zamanda size geri verilmesi gerekiyor.” dedi. Demiralp, bu tür hücresel tedavilerin mutlaka yurt içinde üretilmesi gerektiğinin önemine de dikkat çekti.
