Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 verilerine göre ülkedeki ölümlerin yüzde 34,7’si dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklanıyor. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kalp Damar Hastanesi Kardiyoloji Kliniği’nden Prof. Dr. Gökhan Çiçek, bu tablonun altında yatan en önemli nedenin toplumdaki artan hareketsizlik olduğunu vurguladı.
TÜİK verilerine göre dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklanan ölümlerin yüzde 42,3’ü iskemik kalp hastalıklarından, yüzde 24,6’sı diğer kalp hastalıklarından, yüzde 18,2’si ise serebro-vasküler hastalıklardan kaynaklanıyor. Prof. Dr. Çiçek, dijital bağımlılığın hareketsizliği tetikleyen başlıca etkenlerden biri haline geldiğini belirterek şunları söyledi: “Bunun bir nedeni toplumdaki hareketsizlik. Çünkü dijital bağımlılık çocuklarda da çok yaygın. Artık neredeyse bu da bir bağımlılık haline geldi; telefon bağımlılığı, internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı. İnsanlar evlerinde sürekli neredeyse 8 saate varan bir oturma süresiyle yaşıyor. Hareket hiç yok. Her şey internetten sipariş edilebiliyor. İnsanlar hareket etmiyor. Yürümeyi sevmiyorlar. Bir yere gidecekleri zaman araç kullanmayı, çok kısa bir mesafede bile merdiven kullanmamayı tercih ediyorlar. İnsanlar bu hareketsizliğe alıştıkça kilo alımına neden oluyor. Kilo alımı da obezite ile beraber tansiyonu ve haliyle kolesterolü ve diyabeti tetikliyor.”
“Sigaranın ciddi zararı var”
Sigara kullanımının kalp damar hastalıklarındaki payına da dikkat çeken Çiçek, elektronik sigaraların özellikle gençler arasında yaygınlaştığını vurguladı: “Elektronik sigara da özellikle gençlerde çok yaygın ve bunun toplum ve halk sağlığıyla beraber insan vücuduna çok ciddi zararları var. Sigara ne yapıyor kalp damarlarında. İç yüzünü tahriş ediyor. Bununla beraber de buralarda pıhtılaşma neticesinde kalp krizi ve felce neden oluyor. Aslında bir tane sigaranın bile kalp krizine neden olma riski var. O yüzden de bir sigaranın bile kesinlikle içilmemesini tavsiye ediyoruz. Hem hareketle hem sigaranın bırakılmasıyla hem de obeziteyle mücadeleyle kalp damar hastalıklarını büyük oranda ağrısız, ameliyatsız, anjiyosuz, ilaçsız önleyebiliriz.”
Genç yaşta görülme nedeni
Dolaşım sistemi hastalıklarının genç yaşlarda görülmesinde sigara bağımlılığı, uyuşturucu ve elektronik sigara kullanımı ile hareketsizliğin başlıca etkenler olduğunu belirten Prof. Dr. Çiçek, hastalığın seyrine ilişkin de önemli bilgiler paylaştı: “Kalp damar hastalıkları; kalp damarlarının tutulduğu bölgeye göre bir uyarı veriyor. Örneğin şah damarı tıkanıklığında insanlar bayılabilir, bazen uyuşma olabilir. Ani bayılma veya şah damarının tutulduğu bölgeye göre hareket kaybı, uyuşma gibi belirtiler olabilir. Eğer kalp ile alakalıysa hasta yürürken göğüs ağrısı dediğimiz, çok ciddi nefes darlığı, göğüs ağrısı oluşabilir. Bazen bunlar hiç belirti de vermeyebilir. İlk belirtisi kalp kriziyle hasta acile başvurabilir. Bazen diyabetik hastalarda bulgular daha çok sessiz ilerler, hiçbir belirti vermez. Kalp damar hastalıkları sinsidir, bir günde de oluşmaz.”
“Kan, kolesterol ve şeker seviyeleri bilinmeli”
Özellikle 40 yaşından sonra tansiyonun her iki koldan düzenli ölçülmesi gerektiğini vurgulayan Çiçek, “Mutlaka kan, kolesterol ve şeker seviyelerinin bilinmesi gerekir. Günümüzde lipoprotein (a) denilen bir lipid parametresi de var. Onun da ömürde bir kere bakılması öneriliyor. Onun dışında bizim kanda enflamasyonu gösteren bazı belirteçler de var. Bunlara bakılabilir. Onun dışında basit EKG’mizle kalp damarlarında veya kalpte bir anormallik olduğunu, ekokardiyografiyle de değerlendirebiliyoruz. Bunlarla, bu tarz basit testlerle bile kalp damar hastalığı risk analizi çıkarabiliyoruz.” dedi.
