SON DAKİKA
16 Kasım 2026, Pazartesi İletişim
Reklam

Sessiz tehlike tip 2 diyabet: Türkiye’de 4,37 milyon kişi hastalığından habersiz

Sessiz tehlike tip 2 diyabet: Türkiye’de 4,37 milyon kişi hastalığından habersiz

Dünya Diyabet Günü nedeniyle değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Akarsu, başta tip 2 diyabet olmak üzere diyabetin dünyada olduğu gibi Türkiye’de de giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini söyledi.

Akarsu, 2010 yılında yürütülen TURDEP-II çalışmasında erişkinlerde diyabet sıklığının yüzde 13,7 olarak saptandığını hatırlattı. Uluslararası Diyabet Federasyonunun (IDF) 2025 verilerine işaret eden Akarsu, 20-79 yaş grubunda yaklaşık 10 milyon kişinin diyabetle yaşadığını ve bunun erişkin nüfusun yüzde 16-17’sine denk geldiğini belirtti.

Avrupa Birliği ülkelerinde diyabet sıklığının ortalama yüzde 9,8 düzeyinde olduğunu kaydeden Akarsu, Türkiye’nin uluslararası kıyaslamada diyabet yükü yüksek ülkeler arasında yer aldığına dikkat çekti.

Hastalığın yaygınlaşmasında toplumun yaşam biçimindeki dönüşümün belirleyici olduğunu vurgulayan Akarsu, geleneksel olarak daha hareketli olan günlük yaşamın yerini masa başı çalışma, motorlu ulaşım, hazır gıda tüketimi ve azalan fiziksel aktivitenin aldığını ifade etti.

Türk mutfağının sebze, baklagil, yoğurt, tam tahıl ve zeytinyağı gibi sağlıklı besinler bakımından önemli bir avantaj sunduğunu söyleyen Akarsu, son yıllarda beyaz ekmek ve rafine un ürünleri, pirinç pilavı, hamur işleri, şekerli içecekler ve paketli atıştırmalıkların daha fazla tüketilmesinin metabolik riskleri artırdığını dile getirdi.

Büyükşehirlerdeki uzun işe gidiş-geliş süreleri, masa başı çalışma düzeni, düzensiz mesai saatleri ve güvenli yürüyüş alanlarının yetersizliğinin de hareketi zorlaştırdığını belirten Akarsu, diyabetin yalnızca kişinin ne yediği ya da ne kadar spor yaptığıyla açıklanamayacağını söyledi. Ekonomik koşulların, eğitim düzeyinin, yaşanılan çevrenin ve çalışma şartlarının da hastalık üzerinde etkili olduğunu ekledi.

“Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalıdır”

Diyabetin yalnızca ileri yaşlara özgü bir hastalık olduğu görüşünün artık geçerliliğini yitirdiğini söyleyen Akarsu, özellikle tip 2 diyabetin ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde daha sık görülmeye başladığına işaret etti.

Çocukluk çağı obezitesindeki artışın bu tabloda önemli bir risk oluşturduğunu belirten Doç. Dr. Akarsu, ekran başında geçirilen sürenin uzamasının, fiziksel oyun alanlarının azalmasının, hazır gıda ve şekerli içecek tüketiminin ve ailelerin yaşam tarzındaki değişimlerin çocuklarda obezite riskini yükselttiğini vurguladı.

Genç yaşta başlayan tip 2 diyabette kişinin hiperglisemiye maruz kaldığı toplam sürenin uzadığına dikkat çeken Akarsu, “Dolayısıyla böbrek, göz, sinir ve kalp-damar komplikasyonlarının gelişme riski artmaktadır. Artık diyabeti yalnızca 50-60 yaşından sonra karşılaşacağımız bir hastalık olarak görmemeliyiz. Çocukluk çağından itibaren sağlıklı beslenme, hareketli yaşam ve kilo kontrolü alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalıdır.” diye konuştu.

Akarsu, tip 2 diyabetin en önemli özelliklerinden birinin uzun yıllar belirti vermeden sessizce ilerleyebilmesi olduğunu söyledi. Bazı hastalarda tanının ilk kez göz muayenesi, böbrek fonksiyon testleri ya da başka bir nedenle yapılan kan tetkikleri sırasında konulduğunu anlatan Akarsu, “IDF’nin 2025 yılı verilerine göre Türkiye’de diyabetli erişkinlerin yaklaşık yüzde 45,5’i hastalığının tam olarak farkında değil. Bu oran yaklaşık 4,37 milyon kişiye karşılık geliyor.” ifadelerini kullandı.

Çok su içme, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk, bulanık görme ve yaraların geç iyileşmesinin diyabetin başlıca belirtileri olduğunu söyleyen Akarsu, bu şikayetlerin ortaya çıkması beklenmeden tarama yaptırılması gerektiğinin altını çizdi.

Akarsu, özellikle 40 yaş ve üzerindeki bireylerin, fazla kilolu veya obez kişilerin, birinci derece yakınlarında diyabet bulunanların ile hipertansiyonu ve kan yağları yüksekliği olanların diyabet açısından mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

“Kalp krizi, inme, uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor”

Diyabetin yalnızca kan şekerinin yükselmesiyle sınırlı kalmadığını, uzun süreli yüksek kan şekerinin vücudun hemen her organını etkileyebilen sistemik bir metabolik hastalığa yol açtığını söyleyen Akarsu, kontrolsüz diyabette özellikle küçük ve büyük damarları etkileyen komplikasyonların geliştiğini dile getirdi.

Akarsu, “Hastalık gözde görme kaybına, böbreklerde kronik böbrek hastalığına ve böbrek yetmezliğine, sinir sisteminde uyuşma, yanma ve duyu kaybına neden olabiliyor. Ayrıca kalp krizi, inme, ayak yaraları, enfeksiyon ve bazı durumlarda uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor.” dedi.

Diyabetik nöropatinin özellikle ayaklarda uyuşma, yanma ve karıncalanmaya yol açabildiğini söyleyen Akarsu, hastaların bu nedenle ayaklarındaki yara ya da travmayı fark etmeyebildiğini ifade etti.

Komplikasyonların hastaları çalışma hayatından uzaklaştırabildiğini ve bağımsız yaşam becerilerinin kaybına yol açabildiğini belirten Akarsu, tedavide temel hedefin yalnızca HbA1c değerini düşürmek olmadığını vurguladı. Asıl amacın kalp, böbrek, göz, sinir ve damar sağlığını uzun yıllar boyunca korumak olduğunu söyledi.

Yaşam tarzı değişikliği diyabet riskini yüzde 58 azaltabiliyor

Tip 2 diyabetin önlenmesinde sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını belirten Akarsu, yüksek riskli bireylerde yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalığın gelişme riskinin yaklaşık yüzde 58 oranında azaltılabildiğini söyledi.

Akarsu, bu kapsamda başlangıç kilosunun yüzde 7’sinin verilmesinin ve haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasının hedeflendiğini belirtti. Tam tahıllı ürünler, sebze ve baklagillerin tüketilmesini, şekerli içecekler ile işlenmiş gıdaların ise azaltılmasını önerdi.

Diyabet tedavisinde son yıllarda önemli ilerlemeler kaydedildiğini söyleyen Akarsu, yeni nesil ilaçların kan şekeri kontrolünün yanı sıra kalp ve böbrek sağlığının korunmasına da katkı sunabildiğini ifade etti.

Sürekli glikoz ölçüm sistemleri ile yapay pankreas teknolojilerinin kan şekeri takibini kolaylaştırdığını sözlerine ekleyen Akarsu, bu yöntemlerin özellikle tip 1 diyabetli hastalarda kan şekeri kontrolünü iyileştirerek hipoglisemi riskini azaltabildiğini kaydetti.

Yorum Yaz