Her yıl 25 Nisan’da kutlanan Dünya Sıtma Günü, bu yıl “Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin: Şimdi Yapabiliriz ve Şimdi Harekete Geçmeliyiz” temasıyla işaretlendi. DSÖ’nün yayımladığı 2025 Dünya Sıtma Raporu, hastalığın küresel boyutunu çarpıcı rakamlarla ortaya koyuyor.
Dişi anofel cinsi sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan bir parazitin yol açtığı sıtma, DSÖ tarafından “tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık” olarak tanımlanıyor. Ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, gözler ve deride sararma, nöbetler ve nefes darlığı hastalığın başlıca belirtileri arasında yer alıyor. 2024 yılında dünya genelinde 282 milyon sıtma vakası kayıt altına alınırken 610 bin kişi hayatını kaybetti.
Küresel vakaların yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturan Afrika kıtasında 2024’te 265 milyon kişiye sıtma tanısı konuldu ve 579 bin kişi hayatını kaybetti. Hastalığa karşı en savunmasız kesim olan 5 yaş altı çocuklar, Afrika’daki ölümlerin yüzde 75’ini oluşturuyor. Buna karşın Avrupa’da 2015’ten bu yana yerli sıtma vakasına rastlanmadı.
DSÖ, sıtma riskinin yüksek olduğu bölgelerde ilaçlı cibinlik kullanılmasını, şüpheli durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulmasını ve aşı uygulamalarından yararlanılmasını tavsiye ediyor. Ekim 2023’te Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı, Küresel Fon ve Unitaid’in desteğiyle RTS,S’ye ek olarak R21/Matrix-M aşısı da öneriler arasına alındı. 2000-2023 döneminde yürütülen küresel girişimler sayesinde 2,2 milyar sıtma vakasının önlendiği tahmin ediliyor.
Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı’nın uzun soluklu çalışmaları yerli sıtma enfeksiyonunu tamamen ortadan kaldırdı. 2010’dan bu yana ülkede yalnızca yurt dışı kaynaklı vakalar tespit edilmektedir.
