Hakemli bir tıp dergisinde yayımlanan iki vaka çalışması, zayıflama iğnesi olarak bilinen tirzepatidi aniden bırakan iki erkek hastada ciddi psikiyatrik tabloların geliştiğini ortaya koydu.
İki hastada da ilacı bıraktıktan sonra ağır belirtiler ortaya çıktı
İlk vaka, Ekim 2025’te giderek artan zihin bulanıklığı ve ani başlayan düzensiz davranışlar nedeniyle hastaneye başvuran 61 yaşındaki bir erkekti.
Hasta; çökkün bir ruh hali, ağırlaşan depresyon, paranoya ile birlikte hem işitsel hem de görsel halüsinasyonlar yaşadığını söyledi.
Tabloya ayrıca, kişinin öldüğüne ya da vücudunun bazı bölümlerinin kaybolduğuna veya artık çalışmadığına inandığı, nadir görülen bir psikiyatrik belirti olan Cotard sanrısı eşlik etti.
Hastanın, mide bulantısı yüzünden aynı yılın ağustos ayında tirzepatid tedavisine son verdiği öğrenildi.
İkinci vaka ise aynı ay içinde düzensiz davranışlar ve ruh hali dalgalanmaları şikayetiyle hastaneye gelen 52 yaşındaki bir erkekti.
Aşırı ve dağınık konuşma, büyüklük sanrısı, dürtüsellik ve sinirlilik gibi bulgular gösteren hastaya doktorlar manik atak tanısı koydu.
Altı ayda yaklaşık 45 kilogram veren hasta, başvurusundan bir ay önce tirzepatidi birdenbire bıraktığını anlattı.
İncelemelerde, hastanın hastaneye gelmeden önceki haftalarda psikoz için risk oluşturabilen esrar kullanımını artırdığı, ayrıca B12 vitamini düzeylerinin beslenme yetersizliğine işaret edecek kadar düşük olduğu saptandı.
Hasta, ileri tedavi için bir psikiyatri kliniğine sevk edildi.
Uzmanlar ilacın kesilmesi ile semptomlar arasındaki bağlantıya dikkat çekti
İki hastanın öyküsü, GLP-1 ilaçlarının bırakılmasının psikoz ya da maniye yol açtığını kanıtlamıyor. Ancak belirtilerin ortaya çıkış zamanı, bu ihtimalin göz ardı edilmemesi gerektiğini düşündürüyor.
Vaka çalışmasının yazarları değerlendirmelerinde şu ifadeleri kullandı: “Muhtemelen tek faktör olmasa da bir GLP-1 reseptör agonistinin kesilmesinin, risk altındaki belirli bir hasta grubunda (ikinci hastadaki düşük B12 vitamini düzeyi gibi GLP-1 kullanımıyla ilişkili veya bu kullanımla şiddetlenen beslenme yetersizliği bulunan hastalar dahil) akut başlangıçlı duygudurum veya psikotik semptomlara katkıda bulunması makul görünüyor”
Her iki hastanın geçmişinde sırasıyla depresyon ve anksiyete tanısı bulunması da dikkat çekici bulunuyor. Bu psikiyatrik öykünün, belirtilerin ortaya çıkmasında rol oynamış olabileceği düşünülüyor.
GLP-1 ilaçlarının beyin üzerindeki etkileri araştırılıyor
GLP-1 ilaçlarının kaygı uyandıran psikiyatrik olaylarla anılması ilk kez yaşanmıyor.
GLP-1 reseptörleri beyinde de yer alıyor ve elde edilen veriler bu ilaçların kan-beyin bariyerini aşabildiğini gösteriyor. Ancak ilacın beyne ulaştıktan sonra tam olarak nasıl bir etki oluşturduğu büyük oranda bilinmiyor.
Birkaç yıl önce Avrupa’daki bir ilaç veri tabanında, semaglutid, liraglutid ve tirzepatid olmak üzere üç GLP-1 ilacıyla bağlantılı 481 psikiyatrik vaka kayıt altına alınmıştı.
Bu olaylar nadir görülüyor ve söz konusu ilaçlara ilişkin tüm raporların yüzde 1’inden biraz fazlasını oluşturuyor. Yine de araştırmacılar, olayların ciddi ve hayatı tehdit edebilen yapısı nedeniyle daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğunu savunmuştu.
Yeni vaka çalışmalarının yazarları şu açıklamada bulundu: “GLP-1 agonisti tedavisinin nöropsikiyatrik etkileri giderek daha fazla kabul görse de bu ilaçların kesilmesinin psikiyatrik sonuçları henüz yeterince tanımlanmış değil”
Yazarlar, GLP-1 reseptör agonistinin bırakılmasının ardından aniden başlayan duygudurum ya da psikotik belirtilerin, yeterince fark edilmeyen bir klinik tabloyu temsil edebileceğine işaret etti. Uzmanlar, bu ilaçları reçete eden hekimlerin, tedavide yapılan son değişikliklerin psikiyatrik belirtilere katkıda bulunabileceğinin farkında olması gerektiğini vurguluyor.
Bu yeni ilaçları kullanan kişi sayısı arttıkça, araştırmacılar daha nadir görülen yan etkiler hakkında da bilgi sahibi oluyor. GLP-1 ilaçları pek çok yarar sağlıyor; ancak olası olumsuz etkiler ne kadar iyi anlaşılırsa, hastalar ve hekimler bir sorunla karşılaştıklarında o kadar hazırlıklı olabiliyor.