Öğleden sonra koltukta kestirmek günün küçük keyiflerinden sayılır. Ancak yeni bulgulara göre sık tekrarlanan gündüz uykusu, bilişsel sağlıktaki olası bir kötüleşmenin habercisi olabilir.
Yeni bir araştırma, gündüz sık sık uyuyan yaşlıların, nadiren uyuyanlara ya da hiç uyumayanlara göre izleyen yıllarda demansa yakalanma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu.
Bilimsel bir dergide yayımlanan çalışma, gündüz uykusunun bilişsel gerilemeye yol açtığını söylemiyor. Buna karşın bu alışkanlığın, demans riskiyle ilişkili bir etken olarak daha yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Johns Hopkins Üniversitesi’nde görev yapan psikolog ve uyku araştırmacısına göre sık gündüz uyumak, demansa giden beyin değişikliklerinin sebebi olmaktan çok bu değişikliklerin bir göstergesi olabilir.
5 yıl boyunca 995 kişi takip edildi
Araştırma ekibi, ABD’de 65 yaş ve üzerindeki Medicare yararlanıcılarını kapsayan Ulusal Sağlık ve Yaşlanma Eğilimleri Araştırması’nın verilerini inceledi.
Analize, çalışmanın başında olası ya da muhtemel demans tanısı almamış ve gündüz uyku alışkanlıklarına dair soruları yanıtlamış 995 kişi dahil edildi.
Katılımcılar ortanca 5 yıl izlendi. Bu süre boyunca 417 kişide, yani katılımcıların yüzde 41,9’unda olası ya da muhtemel demans geliştiği saptandı.
Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi ve çeşitli sağlık sorunları hesaba katıldığında da sık gündüz uyuyanlarda demans oranının daha yüksek seyrettiği görüldü.
Sık ve istem dışı uyku öne çıktı
Her gün ya da haftanın çoğu günü gündüz uyuyanlarda demans oranı, nadiren uyuyanlara veya hiç uyumayanlara kıyasla yüzde 48 daha yüksekti.
İstem dışı gündüz uykusu da demans oranındaki artışla bağlantılı bulundu. Bu gruptaki kişilerde oran, gündüz uyumayanlara göre yüzde 39 daha fazlaydı.
Uykunun süresi de sonuçları etkiledi. Gündüz 30 dakika veya daha kısa uyuyanlarda demans oranı, hiç uyumayanlara göre yüzde 40 daha yüksek çıktı.
Sık görülen, istem dışı gelişen ve 30 dakikayı geçmeyen gündüz uykuları, izleme süresince hafıza bozukluğu riskinin artmasıyla da ilişkilendirildi.
Gündüz uykusu demansın nedeni mi, belirtisi mi?
Araştırmacılar, gündüz uykusu ile demans arasındaki bağın oldukça karmaşık olduğunun altını çiziyor.
Beyindeki nörolojik değişiklikler bilişsel işlevleri olumsuz etkilerken gündüz uyuma gereksinimini de artırabilir. Dolayısıyla yaşlılarda gündüz uykusunun çoğalması, beyin sağlığındaki bozulmanın bir işareti olabilir.
Diğer yandan gündüz uykusu, geceleri yaşanan uyku sorunlarını telafi etmenin bir yolu olabilir. Geceleri yeterince dinlenememek gündüz uyuma eğilimini artırırken, gündüz yapılan kestirmeler de gece uykusunu bozabilir.
Uzmanlar, bu ilişkinin arkasındaki mekanizmanın netleşmesi için daha fazla çalışmaya gerek olduğunu belirtiyor.
Gündüz uykusunun demansı önlemede değiştirilebilir bir risk faktörü olup olmadığı ise ancak ileride yapılacak araştırmalarla anlaşılabilecek.