1961 yılında Antarktika’daki Sovyet seferinde görev yapan 27 yaşındaki cerrah Leonid Rogozov, akut apandisit nedeniyle hayati tehlike altında kalınca tıp tarihine geçen bir karar verdi: Yardım ulaştırılması mümkün olmadığı için kendi ameliyatını kendisi yaptı.
12 kişilik Sovyet Antarktika seferinin bir parçası olarak Novolazarevskaya İstasyonu’nda görev yapan Rogozov, nisan ayının sonlarına doğru yorgunluk ve halsizlik hissetmeye başladı. Ardından bulantı ve karnının sağ tarafında şiddetli ağrı ortaya çıktı. Cerrah olan Rogozov, belirtilerin akut apandisite işaret ettiğini hemen anladı. Normalde rutin kabul edilen bir ameliyat, bu koşullarda ölüm kalım meselesine dönüşmüştü.
Antarktika’nın ortasında çaresiz kaldı
İstasyona yardım ulaştırılması mümkün değildi. Rusya’dan Antarktika’ya yolculuk 36 gün sürüyordu ve geminin geri dönmesine aylar vardı. Yoğun kar yağışı ve fırtınalar nedeniyle uçakla müdahale de imkansızdı. Apandisin patlaması halinde hayatının tehlikeye gireceğini bilen Rogozov, kendi kendine ameliyat olmaya karar verdi.
Kendi kendine ameliyat olmaya karar verdi
Rogozov ameliyat öncesinde ayrıntılı bir plan hazırladı. İki arkadaşını asistan olarak görevlendirerek cerrahi aletleri vermelerini, lambayı doğru açıya getirmelerini ve ayna tutmalarını istedi. İstasyondaki diğer görevli de asistanlardan biri fenalaşırsa müdahale etmek üzere ameliyathanede hazır bekledi. Rogozov, bilincini kaybetmesi ihtimaline karşı bile hazırlık yaparak arkadaşlarına gerektiğinde adrenalin uygulamalarını ve suni teneffüs yapmalarını anlattı.
Genel anestezi mümkün değildi
Genel anestezi alma şansı olmayan Rogozov, karın bölgesine lokal anestezi uyguladı; ancak ameliyatın ilerleyen aşamalarında bilincinin açık kalması gerektiği için daha fazla ağrı kesici kullanmadı. Başlangıçta işlemi aynanın yansımasına bakarak yapmayı planladı, fakat görüntünün ters olması işi zorlaştırınca ameliyatın büyük bölümünü dokunarak ve hislerine güvenerek sürdürmek zorunda kaldı.
İki saat boyunca kendi karnını açtı
Ameliyat ilerledikçe kanama arttı ve Rogozov kendisini giderek daha güçsüz hissetti. Operasyon sırasında bağırsak bölgesinde meydana gelen yaralanmayı dikmek zorunda kaldı. Başı dönmeye başladığında birkaç dakikada bir kısa molalar verdi. Apandisine ulaştığında organın tabanında koyu renkli bir bölge gördü; bu, apandisin patlamak üzere olduğunu gösteriyordu. Rogozov günlüğüne, ameliyat sırasında kalbinin yavaşladığını ve ellerinin lastik gibi hissettirdiğini yazdı. Buna rağmen pes etmeyen cerrah, yaklaşık iki saat süren ameliyatın sonunda apandisini tamamen çıkarmayı ve yarayı dikmeyi başardı.
Operasyon bittikten sonra da dinlenmek yerine önce asistanlarına cerrahi aletlerin nasıl temizleneceğini anlattı. Oda düzenlendikten sonra antibiyotik ve uyku ilacı alarak dinlenmeye çekildi ve kısa sürede iyileşmeye başladı.
Sovyetler Birliği’ne döndüğünde kahraman ilan edildi
Antarktika’daki görevini tamamlayıp ülkesine dönen Rogozov’un hikayesi Sovyetler Birliği’nde büyük yankı uyandırdı ve kendisine Kızıl İşçi Bayrağı Nişanı verildi. Dönemin Sovyet propagandasında bu başarı, ülkenin genç neslinin dayanıklılığının göstergesi olarak kullanıldı. Aynı dönemde uzaya çıkan ilk insan Yuri Gagarin ile Rogozov arasında, ikisinin de 27 yaşında olması ve daha önce gerçekleştirilmemiş tarihi bir başarıya imza atmaları nedeniyle benzerlikler kuruldu. Ancak Rogozov bu ilgiden uzak durmayı tercih etti; ülkesine döndükten yalnızca bir gün sonra hastanesine giderek doktorluk görevine devam etti.
Rogozov’un yaşadığı olay yıllar sonra bile tıp dünyasında konuşulmaya devam etti. Bazı ülkelerde Antarktika’ya gidecek araştırmacılar için apandisit nedeniyle acil ameliyat ihtiyacına karşı önlem alınmaya başlandı.