Avrupa’nın en köklü sağlık sistemlerinden biri olan İngiltere’nin Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), giderek derinleşen bir hekim kaybı sorunuyla yüz yüze geliyor. Yeni yayımlanan kapsamlı bir araştırma raporu, İngiliz doktorların Fransız ve Alman meslektaşlarına kıyasla çok daha erken yaşta meslekten ayrılmayı planladığını gözler önüne seriyor.
Fransa ve Almanya’da ankete katılan doktorların yaklaşık beşte biri 70’li yaşlarına kadar çalışmayı planladıklarını belirtirken, İngiliz doktorlar çok daha erken ayrılmayı öngörüyor: %32’si 60’lı yaşlarının başında emekli olmayı planladığını, %15’i ise 50’li yaşlarında tıptan ayrılmayı umduğunu söyledi. Kıyaslandığında Fransa ve Almanya’da doktorların yalnızca %3’ü 50’li yaşlarında emekli olmayı beklediğini ifade etti.
Ankete Fransa’dan 1.725, Almanya’dan 1.035 ve Birleşik Krallık’tan 799 doktor katıldı. Her üç ülkede de katılımcıların medyan yaş grubu 60-64 olarak belirlendi.
İngiliz Tabipler Birliği temsilciler kurulu başkanı Dr. Amit Kochhar, “Doktorların %59’unun erken 60’lı yaşlarda emeklilik nedeni olarak tükenmişliği göstermesi endişe verici” dedi. “Zaten ciddi personel eksikliğiyle mücadele eden NHS, bu deneyimli profesyonelleri artık değerli hissettirmediği için kaybetmeyi göze alamaz.”
Yaşlanan iş gücü geç emekliliğe bağlı
Araştırma bulguları, Avrupa sağlık sistemlerinin iş gücü açığı, artan talep ve yaşlanan hekim profiliyle aynı anda mücadele etmek zorunda kaldığı kritik bir döneme ışık tutuyor. 2022 verilerine göre Almanya’daki hekimlerin üçte birinden fazlası 55-64 yaş aralığındaydı; 12 AB ülkesinde ise doktorların %40’tan fazlasının 55 yaş ve üzerinde olduğu belirlendi. Bu tablo, sağlık sistemi kapasitesinin korunabilmesi için deneyimli hekimlerin daha geç yaşlara kadar aktif kalmasını zorunlu kılıyor.
70 yaşından sonra da çalışabiliyorlar
Fransa ve Almanya bu soruna yönelik farklı politikalar geliştirmiş durumda. Fransa’da son 10 yılda 65 yaş üzeri doktor sayısı %60 oranında artarken bu grubun toplam içindeki payı da %13,4’ten %16,2’ye yükseldi. Fransa’da serbest çalışan doktorlar için yasal bir üst emeklilik yaşı bulunmuyor; tıp odasının onayıyla 70 yaş ve sonrasında da çalışabiliyorlar. Hastanelerde çalışan maaşlı doktorlar genellikle 67 yaşında emekli olurken, son reformlar bazılarına 75 yaşına kadar çalışma imkânı tanıyor. Bunlara ek olarak maaş ve emekli aylığını eş zamanlı alma olanağı da deneyimli hekimleri mesleğe bağlı tutmaya yönelik teşvik mekanizmaları arasında yer alıyor.
Almanya ve Birleşik Krallık arasındaki fark
Araştırma verileri, Alman doktorların ileri yaşta çalışmaya çok daha sıcak baktığını ortaya koyuyor. Emeklilik sonrasında da bilimsel yayınları takip etmek, mesleki gelişmeleri izlemek ya da meslek kuruluşlarındaki üyeliklerini sürdürmek gibi yollarla tıpla bağlarını canlı tutan Alman hekimler, bu konuda belirgin biçimde öne çıkıyor.
İngiliz doktorlar ise meslekten ayrılma konusunda daha derin bir duygusal ikilem yaşıyor. Yaklaşık üçte ikisi, tıptan uzaklaştıklarında kimliklerinin önemli bir parçasını yitireceğini hissediyor; emeklilik sonrasında hem mutluluk hem de derin bir üzüntü yaşayacaklarını öngörenlerin oranı da diğer ülkelere kıyasla belirgin biçimde yüksek.
Geç emeklilik tek başına çözüm değil
Uzmanlar, emeklilik yaşının yükseltilmesinin tek başına yeterli bir çözüm olmadığı konusunda ortak bir tutum sergilliyor. 2025 yılında kamuoyuyla paylaşılan bir politika belgesine göre, 2022’de Avrupa’da 1,2 milyon doktor ve sağlık çalışanı açığı bulunuyor; 2030’a kadar ise mevcut hekimlerin üçte birinden fazlasının emeklilik yaşına ulaşacağı öngörülüyor.
Avrupa Maaşlı Doktorlar Federasyonu Başkanı Alessandra Spedicato, “Tıp iş gücü yorgun ve hayal kırıklığı içinde” diyerek özellikle genç doktorlar arasında mesleğe bakışın köklü biçimde değiştiğini vurguladı. “Genç nesiller meslekle eskisi kadar güçlü bir bağ kurmuyor ve ileri yaşlara kadar çalışmak istemiyor” dedi. Spedicato, uzmanlık alanının da doktorların ne kadar süre sağlıklı biçimde çalışabileceğini doğrudan etkilediğini; fiziksel ve psikolojik yükün branştan branşa önemli ölçüde farklılaştığını da sözlerine ekledi.
Buna karşın pek çok hekim emeklilik sonrasında da tıpla olan bağını koparmak istemiyor. Spedicato’nun bu noktadaki tespiti dikkat çekici: “Doktorluk güçlü bir motivasyon gerektirir. Beyaz önlük ömür boyu sizinle kalır.”
